Popiersia Książąt Pomorskich Mściwoja II i Świętopełka II

Technika: rzeźbiarstwo w granicie

Wymiary: wys. całkowita z postumentem 370 cm, wymiary popiersia max. 130 x 85 cm

Obiekt: Dwa popiersia umieszczone na postumentach stanowią grupę rzeźbiarską zlokalizowaną w południowej części Parku Oliwskiego (zwanej francuską), w osi Pałacu Opatów. Inicjatorem budowy pomników był Wydział Kultury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku. Rzeźby powstały w pracowni Alfonsa Łosowskiego, a ich odsłonięcie nastąpiło w 1967 r. Oba pomniki umieszczone są naprzeciw siebie, w odległości około 10 m. Popiersie przedstawiające Mściwoja (Mszczuja) II jest umieszczone na postumencie prostopadłościennym, wykonanym z szarego granitu, z wykutym wgłębnie napisem o treści: „Mszczuj II Książę Pomorski 1222–1294”. Popiersie wyrzeźbione jest z różowego granitu i przedstawia wizerunek Mściwoja według wizji artystycznej rzeźbiarza. Frontalna partia rzeźby podparta jest betonowym klinem. Popiersie przedstawiające Świętopełka II Wielkiego umieszczone jest także na prostopadłościennym postumencie wykonanym z szarego granitu, z wykutym napisem: „Świętopełk II Książę Pomorski 1195–1266”. Popiersie zostało wykonane z różowego granitu, w tym samym stylu co popiersie Mściwoja.

„Świętopełk II był wybitnym namiestnikiem Pomorza Gdańskiego, potem księciem Pomorza Gdańskiego. Toczył wiele wojen w zmiennych sojuszach (m.in. z Prusami w sojuszu polsko-krzyżackim, sojusz z Prusami i Litwinami przeciwko książętom wielkopolskim i Krzyżakom, wojny z książętami wielkopolskimi Przemysłem i Bolesławem Pobożnym), ale doprowadził do rozwoju gospodarczego Pomorza. Pod jego zwierzchnictwem Gdańsk uzyskał prawa miejskie i książę sprowadził do Gdańska zakon dominikanów. Mściwoj (Mszczuj) II, syn Świętopełka II, kontynuował jak ojciec politykę zmiennych wojennych i dyplomatycznych sojuszy. Utrwalony sojusz z Wielkopolską doprowadził właściwie do zjednoczenia obu dzielnic wspólną polityką. Zdaniem historyków rządy Mściwoja II poważnie przyczyniły się do przezwyciężania podziałów dzielnicowych.”

Miejsce: Posągi nieprzypadkowo ustawiono w Parku Oliwskim – to książęta pomorscy sprowadzili do Oliwy cystersów, późniejszą opieką przyczynili się do rozkwitu tutejszego konwentu i tutaj znaleźli ostatnie miejsce spoczynku. Ogród w stylu barokowym (francuskim), który zachował się w niewiele zmienionej postaci, założył opat Jacek Rybiński (opat klasztoru w Oliwie w latach 1740–1782) w połowie XVIII w. Parkiem zajmował się wówczas Kazimierz Dębiński, uprzednio ogrodnik w Parku w Wilanowie. Inspiracją założenia parku były klasyczne ogrody francuskie architekta André Le Nôtre, twórcy ozdobnych ogrodów w Wersalu. Główna oś kompozycyjna prowadzona od rokokowego Pałacu Opatów zakończona była parterem wodnym – prostokątnym basenem, tzw. Stawem Łabędziowym. Dłuższą oś poprzeczną stanowiła aleja skierowana na wschód w stronę morza, obsadzona dwoma rzędami formowanych lip (wysokimi do 15 m), zakończona prostokątnym rozszerzającym się kanałem obramowanym bindażami z lip. Ze względu na uzyskaną iluzję jakby odległe o 3 km morze zaczynało się tuż za kanałem została symbolicznie nazwana przez zakonników Drogą Do Wieczności, później na cześć biskupa otrzymała nazwę Książęcy Widok.

Informacje o autorze:

Alfons Łosowski – ur. w  1908 r. w Orkiewiczach (obecnie Białoruś), zm. w 1988 r. w Gdańsku. Ukończył Wydział Sztuk Pięknych na Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie pod kierunkiem prof. Henryka Kuny, prof. Mikenasa i prof. Władimira Aleksandrowicza. W czasie wojny był żołnierzem Armii Krajowej okręgu wileńskiego. Po wojnie osiedlił się w Gdańsku. Do 1955 r. pracował jako rekonstruktor rzeźby przy odbudowie miasta.  Na podstawie skromnej dokumentacji przywrócił rzeźby będące ozdobą fasad gdańskich kamienic Głównego Miasta. W roku 1955 rozpoczął indywidualną pracę twórczą w swojej pracowni przy ul. Mariackiej 11/13. Jest autorem kilkunastu rzeźb plenerowych w przestrzeni Gdańska, które podarował miastu w 1966 r. oraz wielu prac rzeźbiarskich znajdujących się w budynkach użyteczności publicznej w Polsce oraz w kolekcjach muzealnych i zbiorach prywatnych. Tworzył przede wszystkim w granicie i  drewnie. Stworzył charakterystyczny styl, w którym łączył organiczną formę z wykorzystaniem naturalnej faktury kamienia.

Stan obiektu: –

Właściciel: Urząd Miejski w Gdańsku, administrator: Gdański Zarząd Dróg i Zieleni

Autor wpisu: Kora Kowalska