Kompozycja przestrzenna pięciu rzeźb nad stawem Subisława

Technika: rzeźba w granicie

Wymiary: wysokość rzeźb wraz z cokołami od ok. 160 do 190 cm

Obiekt: Grupa składa się z pięciu rzeźb wykonanych przez artystę w 1963 r. Są to: „Fregata”, „Książę”, „Lotos”, „Centaur”, „Abstrakcja”. Przed wszystkimi rzeźbami znajdują sie granitowe tablice, umieszczone w gruncie, na których umieszczono kuty tekst identyfikujący nazwę rzeźby, nazwisko autora i rok powstania. Niektóre tytuły różnią się od tych nadanych przez samego Łosowskiego. Wszystkie formy są charakterystyczne dla stylu artysty – chropowata struktura naturalnego kamienia jest uwypuklona, ślad dłuta jest delikatny, a formy są dynamiczne i abstrakcyjne, czasem jedynie pojawiają się elementy figuracji, potraktowanej syntetycznie.

„Fregata” – pierwotnie była elementem wieńczącym fontannę przy Wielkim Młynie, którą zlikwidowano na początku XXI w. Rzeźba stoi bezpośrednio na gruncie, na podstawie cementowej ukrytej w ziemi; jest wykonana z dwóch spiętrzonych głazów granitowych. Przed rzeźbą w gruncie znajduje się tablica granitowa z tekstem identyfikującym tytuł „Fregata”. Jest to mylnie zidentyfikowana nazwa, bowiem rzeźbiarz nazwał ją „Korweta”. W obecnym miejscu została odsłonięta w 2003 r.

„Książę” – rzeźba złożona z dwóch brył granitowych, gdzie dolna jest ciemnoszarą podstawą, na której umieszczona jest forma z syntetycznie zaznaczonym rysunkiem twarzy w szpiczastym nakryciu głowy. Na tablicy przed rzeźbą znajduje się  tytuł  „Książę”, jednak oryginalny tytuł nadany przez autora to „Królewicz”.

„Lotos” – rzeźba składa się z dwóch brył granitu: dolna część ma kształt prostopadłościanu z jasnoszarego granitu o wyoblonych krawędziach, a górna to abstrakcyjna forma z ciemnoszarego granitu, która swym kształtem przypomina wiatowy pąk lotosu.

„Centaur”  – rzeźba składa się z czterech bloków jasnego granitu, dwa dolne tworzą nogi centaura, środkowy – korpus, na którym umieszczona jest owalna głowa z płytkim, syntetycznym i żartobliwym rysunkiem uśmiechniętej twarzy. Rzeźba ta była do lat 90. jedną z ulubionych rzeźb dzieci Głównego i Starego Miasta, ponieważ swoją formą, przypominającą konia  zachęca niejako do wspięcia się na nią, podobnie rysunek „twarzy” centaura przypomina prosty rysunek dziecka.

„Abstrakcja” –  na smukłym cokole w kształcie walca z jasnoszarego granitu umieszczono amorficzną, abstrakcyjną rzeźbę wykonaną z ciemnoszarego granitu.

Wszystkie rzeźby prócz „Fregaty”/„Korwety” zdobiły wcześniej skwer przy ul. Św. Ducha, niedaleko pracowni artysty. Obiekty zostały przekazane Miastu Gdańsk na własność w 1966 r. Wykazują charakterystyczne cechy stylu Łosowskiego: mają organiczną formę i syntetyczny rysunek dłuta, uwypuklające naturalny materiał.

Miejsce: Rzeźby przeniesiono w latach 2003–2007 ze zlikwidowanych zieleńców i fontanny ze Śródmieścia Gdańska. Zostały ustawione w kompozycję przestrzenną, w rzędzie wzdłuż alejki wokół stawu Subisława, którego okolice stanowią tereny rekreacyjno-parkowe.

Informacje o autorze:

Alfons Łosowski – ur. w 1908 r. w Orkiewiczach (obecnie Białoruś), zm. w 1988 r. w Gdańsku. Ukończył Wydział Sztuk Pięknych na Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie pod kierunkiem prof. Henryka Kuny, prof. Mikenasa i prof. Władimira Aleksandrowicza. W czasie wojny był żołnierzem Armii Krajowej okręgu wileńskiego. Po wojnie osiedlił się w Gdańsku. Do 1955 r. pracował jako rekonstruktor rzeźby przy odbudowie miasta. Na podstawie skromnej dokumentacji przywrócił rzeźby będące ozdobą fasad gdańskich kamienic Głównego Miasta. W roku 1955 rozpoczął indywidualną pracę twórczą w swojej pracowni przy ul. Mariackiej 11/13. Jest autorem kilkunastu rzeźb plenerowych w przestrzeni Gdańska, które podarował miastu w 1966 r. oraz wielu prac rzeźbiarskich znajdujących się w budynkach użyteczności publicznej w Polsce oraz w kolekcjach muzealnych i zbiorach prywatnych. Tworzył przede wszystkim w granicie i  drewnie. Stworzył charakterystyczny styl, w którym łączył organiczną formę z wykorzystaniem naturalnej faktury kamienia.

Stan obiektu: dobry

Właściciel: miasto Gdańsk, opiekun: Gdański Zarząd Dróg i Zieleni

Autorka wpisu: Kora Kowalska