Pomnik ofiar epidemii chorób zakaźnych 1945–1946

Technika: rzeźbiarstwo

Wymiary: –

Obiekt: „Pomnik Ofiar Epidemii Chorób Zakaźnych 1945–1946” upamiętnia ok. 1100 ofiar epidemii tyfusu plamistego i brzusznego oraz czerwonki, inna nazwa: „Pomnik Ofiar Tyfusu”. Ofiary były więźniami osadzonymi w placówce na ul. Kurkowej, ich nazwiska znamy z zachowanych list więziennych. Głównym elementem pomnika jest duży granitowy kamień, który ma naturalną, nierówną strukturę. Głaz jest przepołowiony, a jego części połączone są metalowym krzyżem umieszczonym pomiędzy nimi. Na obu połówkach znajdują się czarne, granitowe tabliczki, na których znajduje się napis w językach polskim i niemieckim: „W tym miejscu pochowanych jest | około 1100 więźniów, | głównie Niemców, Polaków | oraz innych narodowości, | zmarłych od kwietnia 1945 | do kwietnia 1946 na tyfus | w więzieniu przy ul. Kurkowej”. Kompozycja znajduje się na wykonanym z czarnego, gładkiego granitu niskim cokole. Znajduje się na nim napis, również w językach polskim i niemieckim: „Dla ich upamiętnienia oraz tysięcy bezimiennych ofiar tej epidemii | w Gdańsku pomnik ten ufundowali: | miasto Gdańsk, Związek Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku. | Październik 2003”. Symetryczność połówek kamienia upamiętniającego tragedię, umieszczenie dwujęzycznych tablic symbolizuje jest oddaniem czci ofiarom niezależnie od ich narodowości. Osoby osadzone tuż po wojnie w więzieniu na Kurkowej, były przedstawicielami lokalnej społeczności o różnym pochodzeniu. Wśród nich byli Polacy, Niemcy, Kaszubi, Kociewiacy.

Miejsce: Pomnik znajduje się na terenie Parku Przyfortecznego Zespołu Grodzisko. Miejsce, w którym znajduje się pomnik, było miejscem masowej mogiły zmarłych na tyfus i inne choroby oraz więźniów. W pobliżu znajduje się więzienie, w którym przebywały ofiary. Do 2002 r. w miejscu tym znajdował się plac zabaw dla dzieci, dopiero po odkryciu mogiły stanął pomnik.

Informacje o autorze: Leon Czerwiński – prowadzi pracownię kamieniarską od 1990 r., jest również zaangażowany w działalność na rzecz kultury lokalnej, kieruje Fundacją Kaszubskie Kamienie. W ramach swej działalności fundacja we współpracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa zorganizowała akcję wolontariacką, której celem było odnalezienie i opisanie zapomnianych cmentarzy powiatu kartuskiego.

Stan obiektu: dobry

Właściciel/opiekun: –

Autor wpisu: Kinga Jarocka