Sgraffito na Domu Rzemieślnika

Technika: malarstwo, sgraffito

Wymiary –

Obiekt: Pawilon przy ul. Klonowej 1 został zaprojektowany na cele handlowo-usługowe przez Stanisława Michela, na zlecenie spółdzielni „Elexmetal i Spójnia”. Projekt dekoracji wykonał Ryszard Stryjec, artysta plastyk, nazywany „gdańskim Dürerem”, zrealizował go wraz ze Stanisławem Michelem. Na frontowej elewacji zachodniej umieszczono stylizowaną literę „R”, powtórzoną pięciokrotnie, symbolizującą „rzemiosło” oraz elementy dekoracyjne o charakterze abstrakcyjnym. Na elewacji frontowej znajdują się dwa pasy dekoracji złożonych z podobnych do siebie panneau, powtarzających rytm otworów okiennych. Każde panneau (płaszczyzna dekoracyjna o kształcie prostokątnego pola) dekorowane jest abstrakcyjnym, geometrycznym układem pionowych pasów, a dziewięć z nich dodatkowo ozdobiono wycentrowanym romboidalnym emblematem, na środku którego w kole umieszczono symbol fachu rzemieślniczego (np. nożyczki – symbol krawca, but – symbol szewca, skóra – symbol kaletnika). Całość dekoracji utrzymana jest w trzech kolorach: ciemnoszarym, jasnoszarym i w odcieniu jasnego ugru. Proces powstawania sgraffito polegał na położeniu trzech warstw tynku, każdej w innym kolorze, a następnie na wycięciu w tynku rylcem wzorów.

Miejsce: W 1975 r., spółdzielnia rzemieślnicza „Elexmetal”, spółdzielnia rzemieślnicza „Spójnia” oraz rzemieślnicy niezrzeszeni postanowili wybudować przeznaczony na swoje potrzeby pawilon biurowo-handlowo-usługowy. Za projekt architektoniczny odpowiadał inż. arch. Stanisław Michel, znany gdański architekt, który oprócz wkładu w odbudowę Głównego Miasta w Gdańsku i projekty budynków historyzujących, jest autorem kilku projektów modernistycznych, między innymi budynku mieszkalnego Olimp we Wrzeszczu. Budowa Domu Rzemiosł przy ul. Klonowej 1 została ukończona w 1980 r. Oprócz dekoracji elewacji autorstwa Ryszarda Stryjca budynek zyskał symboliczne znaki reklamowe wykonane z metaloplastyki, zaprojektowane przez artystkę plastyk Dobrochnę Michel. Od lat 90. fasada budynku zaczęła być przykrywana banerami reklamowymi, a metaloplastyka wymieniana była na innego typu szyldy. Dopiero w 2020 r. dzięki wejściu w życie Uchwały Krajobrazowej Gdańska, usunięto szpecące reklamy i odsłonięto dekorację plastyczną.

Informacje o autorze: Ryszard Stryjec – ur. w 1932 w Lipniszkach, zm. w 1997 r. w Gdańsku. W latach 1950–1952 uczył się w Liceum Technik Plastycznych w Gdyni-Orłowie, następnie do 1958 r. studiował w gdańskiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (obecnie Akademia Sztuk Pięknych) malarstwo u Stanisława Teisseyre’a i Krystyny Łada-Studnickiej oraz grafikę u Zygmunta Karolaka. W latach 1955–1962 współpracował z grupą ceramiczną „Kadyny”, prowadzoną przez Hannę Żuławską, w latach 60. XX wieku był redaktorem graficznym gdańskiego miesięcznika „Litery”, współpracował z czasopismem Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego „Pomerania” oraz z Wydawnictwem Morskim. Zajmował się głównie rysunkiem i grafiką, okazjonalnie ceramiką i malarstwem, także wielkoformatowym.

Stan obiektu: przed renowacją

Właściciel/opiekun: Spółdzielnia Rzemieślnicza Metalowo-Elektrotechniczna „Elexmetal”

Autor wpisu: Kora Kowalska