Pomnik generała Stanisława Maczka

Technika: rzeźbiarstwo w brązie na postumencie z granitu

Wymiary: kamień max. 215 cm x 170 cm x 150 cm, łuk triumfalny wys. 305 cm, szer. 216 cm, grubość belki konstrukcyjnej oraz podpór 60 cm x 30 cm

Dzielnica: Wrzeszcz Górny

Obiekt: Pomnik składa się z kilku elementów. Usytuowany jest na kopcu, na który prowadzą wyłożone kamienną kostką schody (6 stopni). Umocowano na nim belki w formie łuku triumfalnego, a pomiędzy nimi ustawiono kamień z tablicą upamiętniającą. Na belkach uwypukla się faktura „szwów”, a pośrodku łuku widnieje polskie godło – orzeł w koronie, wykonany z brązu. Na tablicy widnieje reliefowe popiersie dowódcy oraz inskrypcja: „Dla upamiętnienia dowódcy i dywizji pancernej gen. broni Stanisława Maczka 31 03 1891/11 12 1994/ bohatera pól bitewnych drugiej wojny światowej / długoletniego bojownika sprawy polskiej / trzykrotnego kawalera Virtuti Militari Wdzięczni Rodacy i Kombatanci – byli Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz mieszkańcy miast Bredy, Baarle-Nassau, Baarle-Hertog. Gdańsk 8 sierpień 2004”. Na bocznej powierzchni kamienia umieszczono napis: „Obelisk pamięci powstał wysiłkiem społecznym: 1. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych sp. z.o.o. w Gdańsku 2. Zarządu Dróg i Zieleni w Gdańsku 3. Firmy Kamieniarskiej Murkam Przodkowo 4. Zakładu Produkcji Kruszywa w Rybakach 5. Gdańskiej Stoczni Remontowej w Gdańsku 6. Przedsiębiorstwa Elektryfikacji i Technologicznej Obsługi Rolnictwa ELTOR S.A. w Gdańsku 7. Zarządu Wojewódzkiego Ogólnokrajowego Stowarzyszenia Kombatantów PSZ na Zachodzie w Gdańsku 8. Zakładu Robót Drogowych i Architektonicznych”.

Stanisław Maczek (1892–1994) był generałem wojska polskiego i kawalerem Orderu Orła Białego. Brał udział w I Wojnie Światowej wcielony do armii austro-węgierskiej. W 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego. Po ustaniu walk polsko-ukraińskich przeniesiony do prac sztabowych. W 1938 r. został dowódcą pierwszej jednostki pancerno-motorowej Wojska Polskiego. W 1939 r. przedostał się do Francji i brał udział w działaniach II Wojny Światowej po stronie francuskiej jako dowódca 10. Brygady Kawalerii Pancernej. Po kapitulacji Francji przedostał się do Szkocji. Wybitny dowódca, słynący z umiejętności prowadzenia działań w sposób nowoczesny, za pomocą szybkich manewrów jednostek pancernych. Dzięki jego taktyce prowadzenia walk pod koniec II Wojny Światowej ludność cywilna nie poniosła strat, m.in. podczas wyzwolenia Bredy. W związku z tym na wniosek mieszkańców miasta otrzymał honorowe obywatelstwo Holandii. Po wojnie osiadł w Szkocji.

Miejsce: Pomnik usytuowany na placu im. gen. Maczka, na osiedlu Strzyża. Plan ma charakter parkowy, zagospodarowany jest zielenią (drzewa, trawniki, latem kwiaty). Znajdują się na nim ławki oraz dwie fontanny. Plac stanowi „serce” Strzyży, wzdłuż niego znajdują się sklepy, zaś na środku plac zabaw. Przez mieszkańców jest nazywany „Kwadratem” ze względu na czworoboczny kształt.

Informacje o autorze: Eugeniusz Nester – mgr inż. architektury, prowadzi studio projektowe „Nester” w Gdańsku.

Stan obiektu: –

Właściciel/opiekun: Gdański Zarząd Dróg i Zieleni

Autor wpisu: Michalina Domoń