Pomnik Kindertransportów

Pomnik Kindertransportów upamiętnia akcję wywożenia żydowskich dzieci z Wolnego Miasta Gdańska do Anglii, która była prowadzona od  3 maja do 25 sierpnia 1939  r. Jego autorem jest Frank Meisner, na Podwalu Grodzkim obok Dworca Głównego w Gdańsku został umieszczony w 2009 roku.

Technika: konstrukcja betonowa, okładzina granitowa, odlew w brązie

Wymiary: figura max. wys. 170 cm, przestrzeń zajmowana przez rzeźby odpowiada powierzchni cokołu, cokół wys. 63 cm x 261 cm x 192 cm

Obiekt: Pomnik upamiętnia akcję wywożenia żydowskich dzieci z Wolnego Miasta Gdańska do Anglii, która była prowadzona od  3 maja do 25 sierpnia 1939  r. W ratujących życie Kindertransportach wyjechało z Europy 10 000 żydowskich dzieci, w tym z Gdańska około 130. Pomnik przedstawia postacie pięciorga dzieci – trzech dziewczynek i dwóch chłopców z bagażem podręcznym, ukazanych realistycznie, w ubraniach charakterystycznych dla lat 30.  XX wieku. Cokół pomnika ma dwa stopnie, figury dzieci stoją na wyższym cokole, na dolnym znajduje się fragment szyn kolejowych. Na dłuższych krawędziach cokołu, na jego górnej powierzchni umieszczono tabliczki w formie małych pulpitów z nazwami miast, z których wywieziono dzieci: Leipzig, Mannheim, München, Nürnberg, Praha, Stuttgart, Wien, Wrocław, Berlin, Hamburg, Frankfurt a/M, Gdańsk, Düsseldorf, Hannover, Köln. Na tylnej ścianie cokołu na metalowych tabliczkach znajduje się napis w języku  polskim, angielskim, niemieckim i hebrajskim: „Dedykowane Kindertransportom – dzieciom Żydowskim, które w  r. 1939 wyjechały bez swoich rodziców z Wolnego Miasta Gdańska do Wielkiej Brytanii i dzięki temu zostały ocalone przed prześladowaniami niemieckich nazistów” oraz herb Gdańska z napisem: „Gdańsk 2009”.

Wszystkie dzieci do Liverpool Street Station w Londynie dotarły do 1 września 1939  r. Pomniki „pociągi do życia, pociągi do śmierci” stoją również w Londynie (odsłonięty w 2006  r.), Berlinie (odsłonięty w 2008), Rotterdamie (odsłonięty w 2011) i Hamburgu (odsłonięty w 2015  r.). Dzieci z gdańskiego pomnika to te same postaci, które wysiadają z wagonu w Liverpool Street Station w Londynie, pomnika londyńskiego wzniesionego z inicjatywy Jewish Care pod patronatem brytyjskiego księcia Karola.

Miejsce: Plac przed Dworcem PKP Gdańsk Główny. Pomnik znajduje się w przestrzeni publicznej przed budynkami dworca kolejowego z 1900 r. Linia kolejowa i budynki dworca umiejscowione były na zewnątrz dawnych wałów miejskich, stąd nazwy kolejnych ulic przed dworcem (Podwale Grodzkie i dalej Wały Jagiellońskie po stronie miasta). Pomnik stoi w przestrzeni pomiędzy jezdnią i zejściem do tunelu dla pieszych, ale jest widoczny od strony głównej arterii komunikacyjnej.

Informacje o autorze: Frank Meisler – ur. 30 grudnia 1925, zm. 24 marca 2018 r. Gdańsko-izraelsko-brytyjski architekt i rzeźbiarz, który urodził się w żydowskiej rodzinie w Wolnym Mieście Gdańsku. W wieku 14 lat wraz z 25 innymi dziećmi został uratowany w trzecim (i zarazem ostatnim) gdańskim Kindertransporcie z 25 sierpnia 1939 r. Mieszkał i tworzył w Wielkiej Brytanii, a od 1960  r. w Izraelu, gdzie działał najpierw jako architekt przy rozbudowie Tel Awiwu i rewitalizacji Starej Jaffy. Rzeźbą zajmował się od lat 60. XX wieku. Jego rzeźby znajdują się w przestrzeni publicznej m.in. w Jerozolimie, Los Angeles, Miami, Santo Domingo, Londynie, Mannheim, Berlinie, Hamburgu, Moskwie, Soczi, Kijowie i Gdańsku. Jest autorem cyklu pomników upamiętniających akcję Kindertransportów w Europie (Londyn, 2006; Berlin, 2008; Gdańsk, 2009; Rotterdam, 2011; Hamburg, 2015).

Stan obiektu: bardzo dobry

Właściciel/opiekun: Administrator Gdański Zarząd Dróg i Zieleni

Autorzy wpisu: Jacek Dominiczak, Małgorzata Paszylka-Glaza