Typo Gallery / Teotextura

Typo Gallery jest projektem Kolektywu Pogoda i Theosone zrealizowanym na terenie Stoczni Cesarskiej w Gdańsku w 2021 roku, na budynku przy ulicy Popiełuszki. 

Technika: malarstwo ścienne

Wymiary: 2808 cm x 169 cm

Obiekt:

Typo Gallery to jeden z projektów Kolektywu Pogoda, realizowanych na terenie Stoczni Cesarskiej w Gdańsku. Zaślepione płytami pilśniowymi okna budynku 175 A – dawnej stoczniowej centrali telefonicznej, a później Kolonii Artystów – zostały zaanektowane na galerię typografii.  Liczba okien na trzech ścianach budynku pokrywa się z liczbą liter w alfabecie. Bryła obiektu została pomalowana na biało, a wnęki okienne – na czarno. Dzięki temu uzyskano efekt galerii zewnętrznej, na ścianach  wyeksponowano 26 obrazów. Każda z wnęk okiennych ma rozmiar 108 cm x 169 cm. W każdej nowej odsłonie zaproszony artysta prezentuje swój alfabet zgodnie z zaprojektowanym przez siebie krojem (z zachowaniem zasady: wielkoformatowe białe litery na czarnym tle). Na ścianie południowej, od strony ul. Popiełuszki, znajdują się prace przedstawiające 12 liter (od A do L), na elewacji wschodniej – kolejnych 5 liter (od M do R), z kolei od północy – 7 liter (od S do Z). Galeria ta prezentuje ciekawe rozwiązania typograficzne i przykłady niebanalnego projektowania graficznego. Typo Gallery sąsiaduje z pracą „It’s Complicated” Stika.

Pierwszym artystą zaproszonym do zaprojektowania „Alfabetu znaków” był Patryk Hardziej, gdański ilustrator, grafik, badacz historii znaków graficznych, założyciel Fundacji Karola Śliwki i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych. Jego prace można było oglądać od 24.04.2021 roku. Artysta postanowił wprowadzić różnorodność, odnieść się do zastanej przestrzeni poprzez uzupełnienie jej, zamiast wprowadzać do projektu kopie liter stoczniowych: „Postanowiłem (…) zaproponować taki alfabet, w którym każda litera jest inna. I faktycznie – forma od „a” do „z” każdego klifu literniczego opiera się na innych prawidłach. Czasem jest to znak linearny, czasem wzmocniony kontrastem, a czasem bardzo cieniutka linia. Ten różnorodny zestaw dosyć ciekawie się wplata w różnorodną strukturę i charakter stoczni. Dzieją się tu ciekawe rzeczy, stare łączy się z nowym, więc eklektyczny alfabet może się również wpisać tu na chwilę”.

Kolejnym artystą, którego alfabet został zaprezentowany w ramach Typo Gallery, jest Adam Romuald Kłodecki aka Theosone, polski kaligraf, tatuator, projektant, artysta uliczny. Jego alfabet „Teotextura”, zainspirowany gotyckim krojem liter, jest eksponowany na ścianach budynku 175A od 4 maja 2022 roku.

Miejsce:

Galeria typografii została umieszczona w 26 oknach parteru budynku 175A na terenie Stoczni Cesarskiej przy dawnej ul. Kooperantów. Pierwotnie był to pięciokondygnacyjny budynek centrali telefonicznej, wybudowany w latach 50. XX wieku. Miejsce to miało duże znaczenie dla historii „Solidarności”. Stąd w sierpniu 1980 roku nadawano bezpośrednie, niecenzurowane transmisje negocjacji strajkowych. W 2001 roku, w ramach działań rewitalizacyjnych prowadzonych przez firmę deweloperską Synergia 99 – nowego właściciela terenów postoczniowych, budynek został przekazany młodym artystom trójmiejskim na pracownie i przestrzeń ekspozycyjną. Tak powstała Kolonia Artystów, którą tworzyli m.in. Michał Szlaga, Mikołaj Jurkowski, Iwona Zając, Maciej Szupica, Maciej Salamon, Sylwester Gałuszka, Agata Nowosielska. Jak wspomina na swoim blogu Michał Szlaga: „Grupa kilkunastu raczej nieznających się wcześniej młodych osób pojawiła się na stoczni na zaproszenie firmy deweloperskiej Synergia 99 i zajęła budynek dawnej centrali telefonicznej. Do czasu jej likwidacji w grudniu 2007 r. w Kolonii Artystów nieprzerwanie mieszkało, tworzyło, prało, kochało, wystawiało, gotowało, bawiło się, po porostu żyło – kilkadziesiąt osób. To był nasz kawałek miasta, wymarzony stoczniowy dom”.

Ostatecznie w 2008 roku wypowiedziano artystom możliwość dalszego użytkowania dawnej centrali telefonicznej, a budynek został częściowo zburzony dopiero po kilkunastu latach. Pozostawiono jedynie parter, gdzie do dziś mieści się i nadal działa kotłownia. Ściana zachodnia budynku przylega do zabytkowej, odrestaurowanej dawnej siedziby Dyrekcji Stoczni. Od południowej strony centrali telefonicznej  znajdowała się  zabytkowa dwupiętrowa, ceglana willa dyrektora Stoczni Cesarskiej wraz z przynależnym do niej zespołem, w skład którego wchodziły ogród, oficyna i domek ogrodnika. Willa dyrektora (zwana w nomenklaturze stoczniowej budynkiem 138a) ma również ciekawą historię. Została zbudowana w 1888 roku. Od roku 1945 pełniła funkcję żłobka dla dzieci pracowników stoczni. Po przebudowie i nadbudowie jednej kondygnacji utworzono tam biuro głównego księgowego. Po remoncie w 1987 roku działały tam biblioteka zakładowa oraz pracownia zakładowego fotografa. W latach 2003– 2006 siedzibę miał tam Teatr Znak. Ten okres wspomina Janusz Gawrysiak w tekście pt. „Bohema Stoczni Gdańskiej. Willa”, opublikowanym na blogu Teatru Znak. „Było się z kim u nas spotykać, bowiem w willi dyrektora, w piętnastu pracowniach rezydowało kilkudziesięciu artystów i artystek. W piwnicy pracowali ceramicy, rzeźbiarze, na parterze Teatr Znak, na piętrach malarze, filmowcy i muzycy. Były studia nagrań, pracownie i miejsca spotkań. Każdy działał niezależnie, a salon był agorą wymiany myśli, inspiracji i współpracy”. W roku 2008 roku willa wraz z całym zespołem została zburzona, a w jej miejscu obecnie przebiega ulica Popiełuszki.

Informacje o autorach:

Adam Romuald Kłodecki aka Theosone – urodzony w 1984 roku w Białymstoku polski kaligraf, tatuator, artysta uliczny, projektant. Absolwent Liceum Plastycznego w Supraślu oraz Wydziału Wzornictwa i Pracowni Komunikacji Wizualnej w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. W roku 2014 przeprowadził się do Berlina, by poświęcić się sztuce tatuażu. W 2017roku otworzył swoje studio i galerię Scriptorium Berlin, które skupiają międzynarodowych artystów z dziedziny tatuażu, kaligrafii, szyldownictwa tradycyjnego, projektowania graficznego czy sztuki ulicy. Wraz z żoną, malarką Anną Taut tworzą duet muralowy ATAK.

Kolektyw Pogoda narodził się w Stoczni Gdańskiej i działa głównie na jej terenie. Jest tworzony przez osoby związane ze sztukami wizualnymi, architekturą i projektowaniem. Kolektyw zajmuje się realizacją projektów i wydarzeń artystycznych głównie na terenach postoczniowych, między innymi w hali 49A, budynku Dyrekcji Stoczni Cesarskiej, a także w otwartej przestrzeni: czasowe murale we współpracy z POLEXIT Gallery, projekt graficzny Typo Gallery na budynku 175A oraz mniejsze formy w różnych zakątkach Stoczni Cesarskiej. Działalność POGODY opiera się na współpracy z grafikami, designerami, architektami, studentami kierunków artystycznych, instytucjami kultury oraz przedsiębiorcami.

Stan obiektu: bardzo dobry

Właściciel/opiekun:

właściciel budynku: Stocznia Cesarska Development Sp. z o.o., opiekun pracy: Kolektyw Pogoda

Autor wpisu: Anna Szynwelska