Pomnik Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej

Technika: odlew brązowy, kamień

Wymiary: ok. 250 x 330 cm

Obiekt: Zarząd Okręgu Gdańskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w 1990 r. wyszedł z inicjatywą wzniesienia pomnika. W skład Komitetu Budowy wchodzili: Leon Torliński, Przemysław Smolarek, Henryk Bratmański, Wacław Podbereski, Kazimierz Śliwa, Henryk Mejster. Projektantami pomnika są architekci Joanna Sidorczuk i Roman Radowski ze Studia Projekt w Sopocie. Pomnik upamiętnia żołnierzy Armii Krajowej oraz wielu anonimowych Polaków działających w tajnych strukturach Polskiego Państwa Podziemnego w czasie II wojny światowej. Monument ma postać głazu narzutowego w kolorze różowo-szarym, postawiony jest na cokole betonowym z okładziną z kamiennych płytek z piaskowca. Stoi na szerokiej, kolistej podstawie z nawierzchnią brukowaną, na którą prowadzą 4-stopniowe schody. Na głazie umieszczona jest inskrypcja, na czterech tablicach odlewanych w metalu, z napisem wypukłym: „Polskie Państwo Podziemne 1939–1945”. Powyżej napisu znajduje się odlew metalowy przedstawiający godło Państwa Polskiego, tj. Orła. Z tyłu kamienia znajduje się napis na dwóch tablicach, także odlewanych w metalu „Armia Krajowa” oraz odlew metalowy przedstawiający kotwicę połączoną z literą P – znak Polski Walczącej. Na murkach zamykających z dwóch stron schody stoją misy żeliwne na znicze, zaś na bocznych ścianach murków umieszczone są odlewy żeliwne: po jednej stronie harcerska lilijka, po drugiej godło Pomorza – herb z Gryfem Pomorskim.

Miejsce: W styczniu 1991 r. Rada Miasta wydała zgodę na jego budowę w Śródmieściu, nie przesądzając jeszcze o miejscu lokalizacji. Proponowano skrzyżowanie ul. 3 Maja i al. Armii Krajowej, pobliże Złotej Bramy (ten pomysł zyskał najwięcej zwolenników). Ostatecznie zdecydowano się na postawienie pomnika na Targu Rakowym, w miejscu, gdzie wcześniej stał pomnik-czołg (zezłomowany 10 września 1991 r.). Pierwotnie odsłonięcie planowano na pierwszy kwartał 1992 r., następnie termin przesunięto na wrzesień 1992, na zakończenie obchodów 50-lecia AK. Ostatecznie pomnik został odsłonięty 15 października 1994 r.

Informacje o autorce: Joanna Sidorczuk – inżynier architekt, studiowała na Politechnice Gdańskiej. Roman Radowski – inżynier architekt, studiował na Politechnice Gdańskiej.

Stan obiektu –

Właściciel/opiekun: Zarząd Dróg i Zieleni w Gdańsku, Opiekun: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej – Okręg Gdańsk

Autor wpisu: Kora Kowalska